Podjęcie decyzji o leczeniu ortodontycznym jest jednym z najlepszych prezentów, jakie możesz sobie podarować. Jakie produkty ortodontyczne sprawdzą się w Twoim przypadku? Który z nich jest najlepszy dla Ciebie lub Twojego dziecka, jeśli to właśnie Twojej pociechy będzie dotyczyć leczenie? Wyjaśniamy, jak wybiera się aparaty ortodontyczne pod kątem wieku i potrzeb pacjenta.
Kiedy aparat stały dla dziecka, a kiedy ruchomy?
Decyzja o wyborze typu aparatu dla dziecka zależy od wieku małego pacjenta oraz od charakteru wady zgryzu. Mogą go nosić pacjenci mający zaledwie 4-5 lat.
Aparaty ruchome dla dzieci
Aparaty wyjmowane – np. Bioblok – stosuje się w celu tzw. ekspansji, czyli poszerzenia łuków zębowych u dzieci z niedostatecznym rozwojem kości szczęk. Terapia ta jest najskuteczniejsza do 10. roku życia, gdy trwa dynamiczny rozwój twarzoczaszki. Aparat ten można z powodzeniem stosować już u 4- lub 5-latków z pełnym uzębieniem mlecznym. Jego klamry opiera się wtedy na mlecznych trzonowcach[1].
Aparaty stałe dla dzieci
Leczenie ortodontyczne u dzieci można prowadzić za pomocą różnych aparatów, a w tym stałych i cienkołukowych. Wybór zależy od konkretnej wady zgryzu.
Warto wiedzieć, że nie zawsze trzeba czekać na pełne uzębienie stałe, aby założyć aparat. W wieku 8-10 lat często stosuje się aparat cienkołukowy częściowy, nazywany też 4×2 lub D-Gainer. Taki aparat zakłada się na cztery stałe siekacze (jedynki i dwójki) oraz szóstki, czasem też na zęby mleczne lub wyrzynające się czwórki.
Dzięki wcześniejszemu podjęciu leczenia jest ono skuteczniejsze. Pozwala skorygować wadę, zanim w pełni się ona rozwinie. Leczenie trwa zwykle do roku, a po tym czasie następuje okres obserwacji[2].
Aparaty dla dorosłych i nastolatków – stałe czy wyjmowane?
Aparaty ortodontyczne ruchome są przeznaczone do leczenia małych i średnich wad zgryzu. Zalicza się do m.in.:
- alignery – aparaty wyrównujące. Należy do nich m.in. system Invisalign, czyli przezroczyste, niemal niewidoczne nakładki, które zdejmuje się przed jedzeniem i aby umyć zęby;
- ekspandery – do poszerzania łuku zębowego;
- Twin Block – do leczenia wad żuchwy;
- retainery – pomagające utrzymać efekty zakończonego leczenia ortodontycznego.
W przypadku złożony problemów ortodonci zalecają noszenie aparatów stałych. Za ich pomocą leczy się m.in. znaczne stłoczenia zębów, wady zgryzu na tle szkieletowym czy duże szpary między zębami.
W zależności od zaleceń ortodonty i dostępnego budżetu pacjent może zdecydować się na aparat stały metalowy, porcelanowy, samoligaturujący czy lingwalny – mocowany na tylnej powierzchni łuku zębowego. Będzie mu potrzebna także specjalna szczoteczka do aparatu ortodontycznego. Może być to model z włosiem w kształcie litery X, które pomaga w myciu trudno dostępnych miejsc i zamków.
Prawidłowy zgryz zapewnia estetyczny uśmiech i zdrowie zębów (mniejsze ryzyko próchnicy i chorób przyzębia), a w niektórych sytuacjach także wyraźniejszą wymowę. Dlatego koniecznie poświęć więcej czasu na znalezienie z pomocą ortodonty modelu dopasowanego do Twoich indywidualnych potrzeb.
[1] https://mamaortodonta.pl/aparat-dla-dzieci-staly-czy-ruchomy/, (accessed 09.08.2025).
[2] https://mamaortodonta.pl/aparat-dla-dzieci-staly-czy-ruchomy/, (accessed 09.08.2025).
