Zakrzepica żył głębokich

Zakrzepica żył głębokich – czym jest i jak wygląda jej leczenie?

Siedzący tryb życia, długie podróże, otyłość, ciąża – te czynniki mają decydujący wpływ na ryzyko powstawania groźnych dla zdrowia zakrzepów. Myśląc o chorobach cywilizacyjnych XXI w., należy wymieniać zakrzepicę jako jedną z groźniejszych i częściej występujących chorób w populacji. Jak się jej ustrzec? A przede wszystkim, jak leczyć, jeśli już u nas wystąpi? Dowiesz się tego, czytając nasz artykuł.

Objawy zakrzepicy żylnej

Zakrzepica żylna to stan, w którym dochodzi do zamknięcia światła żył głębokich, czyli zlokalizowanych pod powięzią podskórną. Zazwyczaj materiałem zatykającym naczynia jest wykrzepnięta krew. Zakrzepica żył głębokich rozwija się najczęściej w obrębie nóg, szczególnie w podudziach. Objawy tej choroby są zależne od lokalizacji zakrzepów:

  • stwierdza się ból lub uczucie rozpierania dotyczące mięśni łydki. Pojawiają się one lub nasilają w trakcie chodzenia,
  • niejednokrotnie w sytuacji zakrzepicy żył głębokich tylko jednej nogi dochodzi do obrzęku podudzia lub całej kończyny. Wówczas obwód chorej kończyny jest powiększony (zwykle różnica obwodu pomiędzy kończynami wynosi 2 cm i więcej),
  • stwierdza się tkliwość lub bolesność podczas uciskania, czasem ból w spoczynku. Niekiedy pojawia się przy zgięciu grzbietowym stopy,
  • chora kończyna jest nie raz cieplejsza w porównaniu do zdrowej, lecz bez zaczerwienienia skóry,
  • pojawiają się poszerzone żyły powierzchowne,
  • czasem występuję stan podgorączkowy lub gorączka.

Rozpoznanie zakrzepicy żył głębokich

Rozpoznania choroby dokonuje lekarz na podstawie wywiadu, stwierdzanych powyżej objawów oraz badań pomocniczych. W rozmowie ze specjalistą ważne jest ustalenie czynników ryzyka zakrzepicy. Wśród badań laboratoryjnych, które są przydatne w diagnostyce wyróżnia się:

  • oznaczenie poziomu D-dimerów we krwi – są to produkty rozkładu skrzepów krwi. Ich podwyższony poziom obserwuje się w różnych stanach, w tym w zakrzepicy żył głębokich. Jednak poziom D-dimerów w normie praktycznie wyklucza zakrzepice,
  • morfologia krwi, grupa krwi, parametry krzepnięcia krwi.

Podstawowym badaniem w diagnostyce zakrzepicy jest USG kończyn dolnych z testem uciskowym. Polega on na uwidocznieniu żył i uciśnięciu ich przez sondę USG. Jeżeli żyła się zapada, to oznacza brak zakrzepu (wynik testu ujemny). W przypadku istnienia skrzepliny żyła się nie zapadnie (wynik testu dodatni). Dodatkowo można wykonać USG z funkcją oceny przepływu w naczyniu (USG Doppler). W zakrzepicy nie uwidoczni się fali krwi.

Zakrzepica – kto jest w grupie ryzyka?

Zakrzepica może wystąpić u każdego, jednak u niektórych osób ryzyko jej rozwoju jest wyższe. Do grupy ryzyka tej choroby należą:

  • osoby starsze – ryzyko zwiększa się już po przekroczeniu 40 roku życia,
  • osoby otyłe (z BMI powyżej 30),
  • z rozwiniętymi żylakami kończyn dolnych przed 45 rokiem życia,
  • osoby przyjmujące doustną antykoncepcję hormonalną,
  • osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku zakrzepicy,
  • chorzy na nowotwory,
  • po dużych urazach,
  • osoby przewlekle leżące.

Zakrzepica w ciąży – czy ryzyko zachorowania wzrasta?

Ciąża jest szczególnym czasem w życiu każdej kobiety. W jej przebiegu dochodzi do wielu zmian w funkcjonowaniu organizmu. W okresie trwania ciąży ryzyko zakrzepicy wzrasta. Jest to wynikiem nałożenia się kilku czynników:

  • wzrostu wydzielania hormonów płciowych – estrogenów i progesteronu. Pobudzają produkcję czynników krzepnięcia. Powodują także poszerzenie żył i zwolnienie przepływu krwi. Te dwie zmiany zwiększają ryzyko zakrzepów
  • w fazie zaawansowanej ciąży macica jest już znacznie powiększona i uciska na narządy w jamie brzusznej, w tym na naczynia – żyły biodrowe i żyłę główną dolną. Odpływa przez nie krew z nóg do serca. Powoduje to spowolnienie przepływu krwi, co bezpośrednio zwiększa ryzyko zakrzepicy.

Warto wspomnieć, że okres połogu również wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zakrzepicy.

Zakrzepica żył głębokich rokowania i powikłania

Rokowanie w zakrzepicy żył głębokich jest zależne od kilku czynników:

  • czasu, jaki minął od rozpoznania i wdrożenia skutecznego leczenia,
  • obecności trwałych czynników ryzyka zakrzepicy i ogólnej liczby czynników,
  • stanu ogólnego chorego.

Zakrzepica żył głębokich to poważna choroba, która nieleczona może prowadzić do niebezpiecznych powikłań. Najpoważniejszym z nich jest zatorowość płucna. Dochodzi do niej w sytuacji, gdy skrzeplina z żyły oderwie się, powędruje do naczyń płucnych i je zatka. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia. Inne powikłania to przewlekłe nadciśnienie płucne czy zespół pozakrzepowy. Ten ostatni wynika z przewlekłej niewydolności żył, które uszkodziła zakrzepica.

Czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy żył głębokich

Czynników ryzyka zakrzepicy żył głębokich jest wiele. Należą do nich:

  • przebyta zakrzepica w przeszłości,
  • urazy, zwłaszcza miednicy, kości udowej,
  • długotrwałe unieruchomienie,
  • trwający długo (powyżej 4 godzin) lot samolotem,
  • niewydolność serca i oddechowa,
  • ucisk na żyły,
  • stany nadkrzepliwości krwi wrodzone (trombofilie) i nabyte,
  • przyjmowanie niektórych leków, m.in. antykoncepcji hormonalnej,
  • choroby autoimmunologiczne,
  • odwodnienie,
  • palenie papierosów,
  • duże operacje,
  • cewnik umieszczony w żyle,
  • otyłość, ciąża, starszy wiek.

Jak uniknąć zakrzepicy?

Ponieważ zakrzepica wiąże się z wieloma zagrożeniami, istotne jest jej zapobieganie. W tym celu należy:

  • dbać o prawidłową masę ciała,
  • podejmować systematyczną aktywność fizyczną,
  • unikać długiego siedzenia – w miarę możliwości należy wstawać, zmieniać pozycję, napinać mięśnie łydek,
  • należy pić odpowiednią ilość wody,
  • w określonych sytuacjach stosuje się pończochy elastyczne o stopniowanym ucisku i leki przeciwzakrzepowe (np. po operacjach ortopedycznych). Tutaj decyduje lekarz.

Bibliografia

  1. Chirurgia Repetytorium, pod red. Noszczyk W. Warszawa 2009.
  2. Chirurgia, pod red. Garden OJ. Wrocław 2018.
  3. Interna Szczeklika, pod red. Gajewski P. Kraków 2020.
Nastepny artykuł

Ważne

Sen jest jednym z najważniejszych procesów zachodzących w organizmie ludzkim. Ma ogromne znaczenie dla naszego życia. Od jakości snu zależy nasze samopoczucie, aktywność w

ZAINTERESUJE CIĘ

Wątroba zawdzięcza jej ochronę przed niekorzystnym działaniem metali ciężkich, ale to tylko jedna z wielu zalet tej indyjskiej rośliny. Ashwagandha znana jest też pod